Publikacje » Opinie

Spójność przestrzeni wyzwaniem czasu

t.parteka@instytut-rozwoju.org

„Jak długo człowiek może sobie pozwolić na świadome ignorowanie konstytuującego go wymiaru?” Tym dramatycznym pytaniem zakończył w 1996 roku Edward T. Hall pracę „Ukryty wymiar”, w której sformułował zasady proksemiki – postrzegania przez człowieka przestrzeni społecznej i indywidualnej, pojętej jako wytwór kultury.

Trójwymiarowość przestrzeni, geograficzne odwzorowanie jej położenia i kształtu, będąc wciąż niezastępowalnym polem działania architekta, urbanisty, jest jednocześnie gorsetem, z którym, nie musimy i nie chcemy się godzić. Czwarty wymiar- czas, będąc podstawą analizy i syntezy, procesów przestrzennych, pobudził niepokój co do trwałości i odtwarzalności potencjałów przyrodniczych oraz skuteczności działań w przestrzeni. Stan zagrożeń cywilizacyjnych spowodował ocenę wymiaru odpowiedzialności pokoleniowej za kształtowanie przestrzeni. Wreszcie rozwój technologii informatycznych rozwinął myślenie o wirtualnej przestrzeni.

Jednak, mimo że wiele zjawisk dzieje się poza naszym postrzeganiem, nadal ważne jest to, co uda się zidentyfikować w przestrzeni geograficznej, ekonomicznej, społecznej. Można przyjąć, że 3 procesy przestrzenne są aktualnie szczególnie istotne w naszej europejskiej skali:

rozwój regionalny – ze względu na wielkość systematyk (regiony funkcjonalne, administracyjne, geograficzne), jak i ze względu na ich rolę w rozwoju gospodarczym i społecznym; także instrumenty stymulujące rozwój, takie jak Fundusze Strukturalne Unii Europejskiej, tworzą nową wartość rozwoju regionalnego;
transformacja i polaryzacja miast – różnicujące ich skalę i rangę nie poprzez ocenę miary ich wielkości, lecz poprzez uczestnictwo w procesach metropolizacji jako formy przestrzennej globalizacji wyrażonej choćby sieciowością, dystansem konkurencyjności wobec pozostałych skupisk zurbanizowanych czy też inną formą warunków życia ( co nie znaczy, że lepszą);
transport – jako wiodący podsystem infrastruktury, który nie utracił swoje sterującej roli i znaczenia. Paradoksem jest, iż nie sprawdziły się prognozy futurologiczne, że oto powszechna informatyzacja, łatwość i szybkość przekazywania obrazów i informacji dająca szansę kontaktu zarówno głosowego, jak i wizualnego- gwałtownie zredukuje indywidualne ruchy komunikacyjne przemieszczania osób. Podobnie, schyłek produkcji przemysłowej opartej na transportochłonnych surowcach- miał ograniczyć obciążenie transportowe szlaków komunikacyjnych. Stało się zgoła odwrotnie. Ilość indywidualnych przemieszczeń wzrosła. Zaś dzięki rozwojowo logistyki- surowce, półprodukty, podzespoły i produkty handlowe, zamiast zalegać i oczekiwać w magazynach- znajdują się w ciągłym ruchu precyzyjnie zorganizowanym w czasie i miejscu, co dało efekt wciąż postępującego obciążenia ruchowego autostrad.

Ostatnie publikacje tego autora:

Dodatkowe

Tagi:
zrównoważony transport, zagospodarowanie przestrzenne, metropolizacja, rozwój regionalny, polityka spójności, rozwój przestrzenny, transformacja, polaryzacja